Fórnarlamb vikunnar

„Fórnarlamb vikunnar er orðið fastur liður í fréttatíma RÚV og Sýnar. Samhliða því hafa sprottið upp ógrynni af sérfræðingum sem mæta í viðtöl og tala um vandamálin og hvernig á að leysa þau. Svarið er samt nánast eingöngu: ríkið þarf að stíga inn í, koma með fjármagn og setja lög,“ skrifar Davíð Már Sigurðsson í áhugaverðri ádeilugrein sem birtist í Morgunblaðinu 7. apríl síðastliðinn.

Davíð Már gagnrýnir það sem kalla má fórnarlambsvæðingu samfélagsins og spyr í upphafi greinarinnar hvenær það hafi dottið úr tísku að harka af sér:

„Fyrir nokkrum árum var reglulega fjallað um einstaklinga sem höfðu áorkað einhverju, stundum lagt á sig miklar þrekraunir og uppskorið eftir því. Jón Páll, Jóhannes á Borg, Vala Flosadóttir, Skúli Ármanns og Vigdís Finnboga, merkir Íslendingar sem yfirstigu hindranir og náðu árangri.“

Í stað þess að fjalla um árangur sé kastljósinu beint að „þeim sem gengur ekki nógu vel, stigu feilspor í lífinu eða líður einhverra hluta vegna illa“. Fórnarlamb vikunnar sé fastur liður í fréttatímum sjónvarpsstöðvanna, sérfræðingar mæti í viðtöl og lausn vandans felist alltaf í að auka fjármagn og setja lög:

„Fjármagnið vill þó oftar en ekki leita í vasa þeirra sem koma í viðtölin frekar en að bæta þjónustu hlutaðeigandi hóps. Oft í formi „fræðslu og stuðnings“. Fræðslan er þá í formi námskeiða, auglýsinga, bæklinga og plakata, og stuðningurinn í formi þess að það sé sett upp skrifstofa eða vinnuhópur sem á að vera ráðgefandi og koma með lausnir. Opna umræðuna og auka vitundarvakningu. Yfirleitt samt lítið að frétta nema skýrslur og greinargerðir frekar en eiginlegar lausnir. Oft í tengslum við vanda sem heldur áfram að aukast. Einn slíkur er fjöldi nemenda í sérkennslu en hann hefur aukist stigvaxandi frá því að mælingar hófust 2004 og er sem stendur um þriðjungur allra grunnskólabarna. Til hliðsjónar eru 6-8% nemenda í sérkennslu í hinum norrænu löndunum sem við viljum svo gjarnan bera okkur saman við. Ef vandi er til staðar er sérstakt ef hann heldur áfram að aukast þrátt fyrir frekari fjárveitingar.“

Davíð Már veltir því fyrir sér hvort það sé gagnlegt að leggja ofuráherslu á það sem miður fer:

„Við þurfum ekki að sópa því slæma undir teppið, en við megum líka alveg fagna því sem vel gengur og hygla þeim sem yfirstigu áskoranir og hörkuðu aðeins af sér. Ekki slá af kröfum, heldur byggja upp eldmóð og þrautseigju í nemendum. Það getum við gert í skólunum, en ekki ef sífellt er lagður steinn í götu okkar, starfið flækt og dælt inn verkefnum sem hjálpa okkur ekki að mennta nemendurna. Okkar starf er fyrst og fremst að mennta nemendur í okkar faggrein, allt annað er bónus. Gerum betur, við getum það, hættum að flækja þetta.“